Jak używać długopisu 3D? Instrukcja krok po kroku dla początkujących

Jak używać długopisu 3D? Zasada jest prosta: długopis podgrzewa pręt tworzywa, a Ty prowadzisz wypływającą nitkę jak linię flamastra. Gdy ostygnie, zostaje twardy kształt. Opanowanie podstaw zajmuje jeden wieczór, pod warunkiem że ominiesz kilka pułapek, w które wpada prawie każdy. Ta instrukcja krok po kroku pasuje do większości długopisów na PLA. Przyciski bywają różnie nazwane i rozmieszczone, dlatego obok tego poradnika trzymaj instrukcję swojego modelu.

Jeśli chcesz najpierw zrozumieć, co dzieje się w środku urządzenia, przeczytaj tekst co to jest długopis 3D i jak działa.

Zanim zaczniesz: przygotuj stanowisko

• Stabilny, wolny stół blisko gniazdka, z dala od wody, w pomieszczeniu, które da się przewietrzyć.
• Podłoże do rysowania: przezroczysta koszulka lub folia położona na szablonie albo silikonowa mata. Tworzywo łatwo się od nich odkleja.
• Bardzo prosty szablon: serce, gwiazdka, kółko. Gotowe wzory do wydruku znajdziesz w dziale szablony do długopisu 3D.
• Podstawka na gorący długopis w zasięgu ręki, od strony ręki, którą rysujesz.
• Nożyczki do przycinania końcówki wkładu.
• Właściwy wkład: taki, jaki obsługuje Twój długopis, materiałem i średnicą. Najczęściej to PLA 1,75 mm. Szczegóły w poradniku wkłady do długopisu 3D.

Rada: przy pierwszym uruchomieniu z końcówki może pojawić się lekki zapach albo odrobina dymu. To częste i szybko mija. Otwórz okno i rysuj dalej. Gęsty dym albo zapach spalenizny to już sygnał, żeby odłączyć zasilanie.

Jak używać długopisu 3D w 4 krokach

1. Podłącz i wybierz materiał

Podłącz zasilacz albo kabel USB zalecany w instrukcji, a w modelu z akumulatorem upewnij się, że jest naładowany. Jeśli długopis ma wyświetlacz, wybierz materiał, którego używasz, np. „PLA”. Od tego zależy temperatura, do jakiej urządzenie się nagrzeje. Samo podłączenie zwykle nie uruchamia grzania.

2. Nagrzej długopis

Włącz grzanie przyciskiem wskazanym w instrukcji. Większość modeli sygnalizuje nagrzewanie i gotowość kolorem diody albo komunikatem na ekranie. Nagrzewanie trwa zwykle od kilkudziesięciu sekund do kilku minut. Nie wkładaj wkładu, zanim długopis nie da znać, że jest gotowy. Zimne tworzywo się nie stopi i zablokuje przejście.

3. Załaduj wkład

Sprawdź końcówkę wkładu. Jeśli jest spłaszczona, wygięta albo ma zastygłą kroplę, przytnij ją równo. Wsuń wkład do otworu z tyłu długopisu i naciśnij przycisk podawania. Silnik pociągnie filament w stronę dyszy, a po kilku sekundach z końcówki zacznie wychodzić stopione tworzywo. Jeśli wkład nie chce wejść, prowadź go delikatnie, bez wciskania na siłę.

4. Narysuj pierwszą linię

Trzymaj długopis jak gruby ołówek, lekko pochylony, palcami z dala od końcówki. Zbliż końcówkę tuż nad podłoże, ale jej nie dociskaj. Naciśnij przycisk podawania i prowadź rękę powoli: linia ma się „kłaść”, a nie rozciągać. Na końcu zatrzymaj podawanie, odczekaj sekundę, aż tworzywo zastygnie, i unieś końcówkę krótkim, zdecydowanym ruchem.

Między liniami odkładaj długopis na podstawkę, nigdy płasko na stół. Wiele modeli po kilku minutach bezczynności przechodzi w tryb uśpienia. Wtedy trzeba go obudzić i znów poczekać na nagrzanie.

Prędkość i temperatura: jak je ustawić

Prędkość podawania

Jeśli długopis ma regulację prędkości, zacznij od najwolniejszej. Wolne podawanie daje czas na prowadzenie linii i równiejsze ślady. Szybsze przyda się później, do wypełniania dużych powierzchni. Prosta zasada: ręka dopasowuje się do podawania. Gdy tworzywo zbiera się w grudki, przyspiesz ruch albo zmniejsz prędkość. Gdy linia się rozciąga i cienieje, zwolnij rękę albo lekko zwiększ prędkość.

Temperatura

Ustawienie fabryczne dla wybranego materiału zwykle wystarcza na początek. Zmieniaj je tylko wtedy, gdy coś nie działa, i to małymi krokami:

• tworzywo jest bardzo płynne, kapie albo ciągnie nitki: trochę obniż;
• tworzywo wychodzi opornie, skokami albo źle łączy się z poprzednią warstwą: trochę podwyższ.

Po każdej zmianie odczekaj kilka sekund i zrób próbę na brudnopisie. Dwa kolory tego samego materiału mogą potrzebować nieco innej temperatury.

Cztery podstawowe techniki rysowania

Wszystkie prace z długopisu 3D opierają się na czterech ruchach. Ucz się ich w tej kolejności, bo każdy przygotowuje do następnego.

1. Rysowanie na płasko po szablonie

To punkt wyjścia. Połóż folię na prostym rysunku i powoli obrysuj kontury. Na gładkiej folii tworzywo przywiera wystarczająco, żeby się nie przesuwać, a po ostygnięciu łatwo się odkleja. Na gołym papierze wtapia się we włókna i trudno je potem oderwać.

2. Wypełnianie powierzchni

Gdy kontur stwardnieje, wypełnij środek gęstymi liniami tam i z powrotem, które się stykają. Każda nowa linia powinna lekko zachodzić na poprzednią, żeby się z nią zgrzać. Dla większej wytrzymałości dodaj drugą warstwę, prowadząc linie w poprzek. Po ostygnięciu odklej element, zaczynając od rogu.

3. Rysowanie w górę

Żeby poprowadzić linię w powietrze, najpierw zrób punkt zaczepienia: wyciśnij odrobinę tworzywa na podłoże. Potem unoś długopis bardzo powoli, przy niskiej prędkości podawania. Na górze zatrzymaj się na sekundę lub dwie, żeby tworzywo zastygło, zanim odsuniesz końcówkę. Pierwsze „patyczki” będą krzywe. To normalne, ręka szybko się uczy.

4. Łączenie elementów

Bryłę rysuje się ścianami na płasko, a potem skleja. Przyłóż dwa zimne elementy do siebie i poprowadź linię tworzywa wzdłuż krawędzi: po ostygnięciu zgrzeje je jak spoina. Najpierw zrób punkt w każdym rogu, potem przeciągnij całe połączenie. Tak powstaje pudełko, domek albo wieża Eiffla. Więcej projektów, od łatwych po trudne, znajdziesz w poradniku co zrobić długopisem 3D.

Jak zmienić kolor wkładu

1. Długopis nagrzany: naciśnij przycisk cofania. Wkład zacznie się sam wysuwać.
2. Poczekaj, aż silnik przestanie pracować, i dopiero wtedy wyjmij wkład. Nie ciągnij wcześniej.
3. Załaduj nowy kolor tak jak w kroku 3.
4. Poprowadź kilka centymetrów na brudnopisie. Pierwsze linie mogą jeszcze mieszać stary i nowy kolor.

Rada: zmieniaj kolory od jasnych do ciemnych. Resztka ciemnego koloru w jasnym wkładzie jest dużo bardziej widoczna niż odwrotnie.

Wyłączanie, przechowywanie i dbanie o długopis

Wyłączanie

1. Na gorąco wyjmij cały wkład przyciskiem cofania, jak przy zmianie koloru.
2. Wyłącz długopis w sposób opisany w instrukcji.
3. Odłącz zasilanie.
4. Odłóż długopis na podstawkę i pozwól mu ostygnąć.

Wkład zostawiony w długopisie może zastygnąć w środku i zablokować przejście przy następnej sesji. To jedna z najczęstszych przyczyn problemów opisanych w poradniku zatkany długopis 3D.

Przechowywanie

Chowaj długopis do etui dopiero, gdy jest zimny. Wkłady trzymaj w woreczku, w suchym miejscu, z dala od słońca. Całość odkładaj poza zasięg małych dzieci.

Dbanie o długopis

• Przy długich sesjach rób przerwy, zgodnie z zaleceniem producenta.
• Nie uderzaj końcówką o twarde przedmioty.
• Do otworu i dyszy nie wkładaj niczego poza właściwym wkładem: ani igły, ani innego tworzywa.
• Obudowę przecieraj suchą ściereczką, gdy długopis jest odłączony i zimny. Nigdy wodą.
• Nie rozkręcaj urządzenia samodzielnie, jeśli instrukcja tego nie przewiduje.

10 błędów początkujących (i jak ich uniknąć)

1. Wkładanie wkładu przed nagrzaniem. Wkład się blokuje, silnik klika. Poczekaj na sygnał gotowości.
2. Zły materiał albo złe ustawienie. Tworzywo wychodzi źle albo kapie. Sprawdź, czy na wyświetlaczu jest materiał, którego używasz, i czy pasuje do długopisu.
3. Dociskanie końcówki do podłoża. Tworzywo nie ma gdzie wyjść. Trzymaj końcówkę tuż nad podłożem.
4. Końcówka za wysoko. Linia opada pętlami i się nie przykleja. Zbliż długopis.
5. Za szybki ruch. Linia się rozciąga i rwie. Dorośli, przyzwyczajeni do długopisu kulkowego, prawie zawsze rysują za szybko.
6. Rysowanie na gołym papierze. Element trudno odkleić, papier zostaje na spodzie. Użyj folii albo maty.
7. Rysowanie w powietrzu pierwszego dnia. Konstrukcja się przewraca. Zacznij od płaskich kształtów i łącz je w bryły.
8. Wyciąganie wkładu ręką. Wkład pęka w środku. Zawsze używaj przycisku cofania, na gorąco.
9. Dotykanie zbyt wcześnie. Świeże tworzywo jest gorące i miękkie. Odczekaj kilka sekund, a długopis odkładaj na podstawkę.
10. Byle jakie zakończenie sesji. Następnego dnia długopis jest zatkany. Wyjmij wkład na gorąco, wyłącz, odłącz, ostudź.

Pierwsza sesja: plan na 30 minut

1. Minuty 0–5: przygotowanie. Stół, szablon pod folią, podstawka, wkład. Podłącz i włącz grzanie.
2. Minuty 5–10: linie. Na brudnopisie rysuj proste kreski, zygzaki i kółka. Baw się prędkością, aż linia będzie równa.
3. Minuty 10–20: płaski kształt. Obrysuj serce albo gwiazdkę, poczekaj, aż kontur stwardnieje, i wypełnij środek gęstymi liniami.
4. Minuty 20–25: odklejanie i łączenie. Odklej zimny element. Jeśli narysowałeś dwie części, np. dwie połówki okularów, połącz je kropką tworzywa.
5. Minuty 25–30: sprzątanie. Wyjmij wkład, wyłącz, odłącz, ostudź.

Cel pierwszej sesji to jeden udany kształt. Bryły przyjdą na trzeciej, czwartej sesji. Kolejne kroki mogą wyglądać tak: okulary, potem breloczek z imieniem, potem małe pudełko ze ścian, a na końcu pierwszy kwiatek rysowany w górę.

Rysujesz z dzieckiem? Wskazówki według wieku i zasady bezpieczeństwa zebraliśmy w poradniku długopis 3D dla dzieci. Jeszcze wybierasz sprzęt? Zajrzyj do tekstu jaki długopis 3D wybrać.

Najczęściej zadawane pytania

Jak włączyć długopis 3D?

Podłącz zasilacz lub kabel USB (albo naładuj akumulator), wybierz materiał, jeśli długopis ma wyświetlacz, i włącz grzanie przyciskiem wskazanym w instrukcji. Gdy długopis zasygnalizuje gotowość, możesz załadować wkład.

Jak długo nagrzewa się długopis 3D?

Zwykle od kilkudziesięciu sekund do kilku minut, zależnie od modelu i materiału. Kieruj się sygnałem gotowości, a nie zegarkiem.

Na czym rysować długopisem 3D?

Na gładkiej powierzchni, od której tworzywo się odkleja: na przezroczystej folii położonej na szablonie albo na silikonowej macie. Unikaj gołego papieru i lakierowanego stołu, bo gorące tworzywo może się do nich przykleić.

Dlaczego filament nie wychodzi z długopisu?

Najczęściej długopis nie jest jeszcze nagrzany, przeszedł w tryb uśpienia albo końcówka wkładu jest zniszczona. Obudź go, poczekaj na gotowość, przytnij wkład i załaduj go ponownie. Pozostałe przypadki opisujemy w poradniku o zatkanym długopisie.

Jak narysować równą linię długopisem 3D?

Końcówka tuż nad podłożem, bez nacisku, niska prędkość, powolna ręka. Na końcu linii zatrzymaj podawanie, odczekaj sekundę i unieś końcówkę zdecydowanym ruchem.

Jak długo można rysować bez przerwy?

Tyle, ile pozwala instrukcja Twojego modelu. Wielu producentów zaleca krótką przerwę po dłuższej pracy ciągłej. Dla dzieci krótsze sesje, 15–30 minut, są zwykle przyjemniejsze i bezpieczniejsze.